Lang leve de staatsschuld!

Paul De Grauwe, ex-Open VLD senator en prof economie aan de KUL, opent zijn wekelijkse column in De Morgen op 18 april met een sterk statement: het moet nu maar eens gedaan zijn met te beweren dat schulden aangaan door de staat leidt tot het doorschuiven van lasten op de schouders van de volgende generatie!

De overheidsschuld is onze schuld niet. De overheidsschuld impliceert geen herverdeling ten nadele van de toekomstige generatie.

Aha, denk je, dit wordt interessant. We kunnen dus staatsschulden aangaan zonder ons schuldig te voelen? Laat de sluizen maar opengaan! Pomp dan maar geld in de banken en neem de schulden van hun wanbeheer maar over! Wel eh not quite.. Volg even mee zijn redenering: de staat gaat schulden aan door staatsobligaties uit te geven. Deze moeten weliswaar terugbetaald worden op een moment in de toekomst, maar ze brengen natuurlijk ook geld op (interesten) op een moment in de toekomst. Dus eigenlijk is er helemaal geen probleem. De toekomstige generatie moet extra betalen, maar krijgt ook extra terug:

Als de overheid een obligatie uitgeeft dan belooft die ze aan de houder van de obligatie om in de toekomst jaarlijks een rente te betalen en op de vervaldag het bedrag van de obligatie terug te betalen. Om die belofte te kunnen waarmaken zal die overheid in de toekomst belastingen moeten heffen. Dat is de 'duivelse' dimensie van de overheidsschuld: toekomstige regeringen erven een verplichting om meer belastingen te heffen. Maar dat is slechts de helft van de waarheid. Er wordt nog iets ander geërfd, meer bepaald de obligaties. De huidige generatie die die staatsobligaties heeft gekocht zal ze doorspelen aan haar kinderen. Die kinderen zullen dus eigenaars worden van de obligaties.

Klopt als een bus, eerwaarde professor, alleen, het ene kind is het andere niet. Het is namelijk de belastingbetaler die in de toekomst betaalt (op het moment dat de obligatie moet terugbetaald worden moeten extra belastingen daarvoor zorgen), en het is de kapitaalbezitter (de eigenaar van de staatsobligaties) die de inkomsten krijgt.
Dus in plaats van nog te zeggen: door staatsschuld op te bouwen zadelen we de hele toekomstige generatie op met allerlei lasten, is het correcter te zeggen: door staatsschuld op te bouwen, zorgen we ervoor dat er een verdere herverdeling (een versterking van de reeds enorme ongelijkheid) is van belastingbetalers (hoofdzakelijk werknemers en bedrijven) naar kapitaal. En dat wordt ook met zoveel woorden gezegd door De Grauwe:

Dat betekent dat de extra belastingen die de toekomstige regeringen zullen moeten heffen zullen gaan naar de kinderen die de obligaties van hun ouders hebben geërfd. Met andere woorden, de toekomstige kinderen die geen obligaties hebben geërfd van hun ouders zullen moeten betalen voor de kinderen die wel obligaties hebben geërfd. Maar dat is ook al wat vandaag gebeurt. De ouders die geen staatsobligaties bezitten, betalen vandaag voor diegenen die ze wel bezitten.

Uit het vorige besluit ik dat de overheidsschuld geen herverdeling ten nadele van de toekomstige generatie impliceert. Wat het wel impliceert, is dat er een herverdeling tot stand komt binnen dezelfde generaties van diegenen die geen naar diegenen die wel overheidsobligaties bezitten. Dat is vandaag zo en dat is ook zo in de toekomst omdat de toekomstige generaties een passief en een actief zullen erven. Het passief is dat sommige van onze kinderen belastingen zullen betalen; het actief is dat andere van onze kinderen die belastingopbrengsten zullen krijgen

Je zou denken dat er nu als conclusie volgt: staatsschuld opbouwen om de kapitaalbezitters (de aandeelhouders van de banken) uit de brand te helpen is dus nog erger dan we al dachten. Niet alleen neemt de gemeenschap de put over die door de huidige speculanten op de aandelenmarkt is geslagen, maar ook in de toekomst zorgen we voor nog grotere transfers van werknemers naar aandeelhouders.

Maar nee hoor, dit bedoelt onze professor helemaal niet. Aangezien de kinderen van de kapitaalbezitters het beter krijgen dankzij de staatsschuld is er voor De Grauwe geen vuiltje aan de lucht! Hij pleit dan ook resoluut voor verder staatsschuld opbouwen, nog tot een stuk boven de historische 137 percent van het BBP (zei hij in Trends), zonder enige verdere consideratie met de sukkels die dit in de toekomst moeten terugbetalen:

Laten we ons dus niet met onnodige schuldgevoelens, in de aard van "we doen iets kwaads voor onze kinderen" belasten als de overheidsschuld stijgt.

Bedankt in-een-vroeger-leven-trotskist De Grauwe en in-een-vroeger-leven-linkse-krant De Morgen voor deze glasheldere en geruststellende economische analyse!
-

De blinde vlek van Bea Cantillon

Dinsdagavond kwam barones en ex-CD&V senatrice Bea Cantillon haar nieuwste onderzoeksrapport over Vlaamse ouderen voorstellen op Phara. Ze begon met de boodschap dat het een overwegend positief rapport was: Het gaat goed met onze zestigplussers, want "ze hebben veel te consumeren". Dit kan iedereen beamen die wel eens door het raam van een sterrenrestaurant naar binnen kijkt. De paradox is dat ze dat doen met een relatief laag pensioen, aldus Cantillon. Ander punt van Cantillon: de vergrijzing begint vanaf volgend jaar, wanneer we voor de baby boomers moeten beginnen betalen.

Je hebt de indruk dat de baby boomers overal mee wegkomen, wierp Phara terecht op: opgegroeid in de golden sixties, en nu nog snel met pensioen voor de pensioenleeftijd omhoog moet en de voorwaarden versoberen. Maar dat vond mevrouw Cantillon helemaal niet. Ze haalde prompt de recente babyboom-mantra "solidariteit van de jonge generatie met de oude generatie" boven. En nog sterker: omdat de pensioenen relatief laag zijn, zit er "best nog wat rek" op de bedragen die betaald worden door de jonge generatie aan de oudere.

De blinde vlek voor alle schulden en lasten die de babyboomers op de jongere generatie hebben afgewenteld neemt hiermee ongekende proporties aan. Vraagt mevrouw Cantillon zich dan niet af waar die paradox vandaan komt, dat de pensioenen laag zijn, maar dat zoveel zestigplussers toch zoveel te besteden hebben? De babyboomers hebben de laatste decennia een echte hold-up gepleegd op de collectiviteit. Terwijl ze lekker bezig waren met taaloorlogje spelen tussen Vlamingen en Walen hebben ze een overheidsschuld opgebouwd die de komende generaties nog lang zal belasten. Ze hebben onze ruimtelijke ordening onherstelbaar verprutst en dankzij de enorme stijging van de huizenprijzen die daarvan een gevolg was, betaalt de jonge generatie de komende dertig jaar een torenhoge hypotheekschuld af. Ze hebben gewacht met de pensioenleeftijd op te trekken tot zij niet meer aan de beurt waren. En ga zo maar door.

Wat dringend nodig is, is juist solidariteit van (het rijke deel van) de oude generatie met zowel de armere ouderen als met de jongere generatie. Met andere woorden, een veel sterke belasting op kapitaal en luxegoederen. En als dat dan een terugval betekent van de economische sectoren van de sterrenrestaurants en van de Middelandse zeecruises, so be it. De maatschappij als geheel zal er een stuk beter bij varen.

Atheïstische Buscampagne

Londen wordt al een tijdje geplaagd door een aantal opdringerige en misleidende godsdienstige advertentiecampagnes in Britse bussen. Ze proberen mensen angst te doen krijgen en in de armen van kerkgemeenschappen of sektes te jagen.

Als antwoord heeft een columniste van de Guardian, samen met de Britse Humanist Association, een tegencampagne opgezet. Ze wordt volop gesteund door Richard Dawkins, één van de vaders van de sociobiologie en auteur van o.a. The God Delusion. Hier staat de oproep voor campagnegeld. Het oorspronkelijke doel was 5.500 pond verzamelen, maar de actie is zo'n succes dat men intussen al zo'n twintig keer meer heeft ingezameld. Sinds dinsdag zien de bussen in Engeland er dus uit zoals hiernaast!

Beurscrisis nog maar het begin

In april postte ik een eerste bericht over de beurscrisis. Op dat moment was Paul Goossens de enige in de nationale pers die het reeds over het "massavernietigingswapen" van het casinokapitalisme had, een wapen dat dringend moet ontmanteld worden voor het de reële economie helemaal kapot maakt. Het voormalig progressieve weekblad Humo hield het op dat moment nog bij de analyses van Pascal Paepen waarin platitudes werden geponeerd als "de beurs heeft altijd gelijk".

Inmiddels buitelt iedereen over elkaar om te roepen dat de beurs niet altijd gelijk heeft en dat er dringend grenzen moeten gesteld worden. Oef, denk je dan, nu gaat er echt iets gebeuren. Maar wat wordt er voorgesteld? Meer geld in het bankwezen pompen en een stukje nationaliseren is op dit moment ongeveer het verst dat men durft gaan. Iedereen is het erover eens dat dat totaal geen lange-termijnoplossing is. Een Europese toezichthouder op de banksector, roepen de grootste durfals. Komaan jongens. Elk land heeft een toezichthouder, in de VS zijn er toezichthouders met hopen; die staan erbij en die kijken ernaar. Een verbod op risicovolle beleggingen door banken, roepen anderen. Dit geeft nog steeds vrij spel aan de hefboomfondsen en de speculanten.

Het is allemaal 'Kurieren an Symptomen'. Er moet diepgaand hervormd worden, nl. (1) afschaffen van de dollar als wereldmunt, (2) weg-belasten van flitskapitaal en speculatie, (3) de beslissingsmacht in bedrijven meer leggen bij management EN werknemers en een stuk minder bij de aandeelhouders.

Klinkt overdreven of onhaalbaar? 2 zeer eenvoudige uitspraken van de afgelopen week die de meltdown aankondigen als we niet tot dat soort ingrepen overgaan:

- Philippe Haspeslagh, de nieuwe directeur van de Vlerick Management School, afgelopen week in De Tijd: de beursspeculanten eisen jaar na jaar van elk bedrijf 10 tot 15% winstgroei, terwijl de economie als geheel maar 2 tot 3% groeit. Tenzij met ongelooflijke productiviteitsstijgingen kan zoiets maar een tijdje volgehouden worden, maar vervolgens stort heel dat systeem onherroepelijk in.

- Kees Vendrik, Nederlands Kamerlid van GroenLinks, gisteren in De Wereld Draait Door: we moeten ons dringend de-solidariseren van de dollar als wereldmunt. De VS is op dit moment verschillende keren failliet en het enige wat dat land nog rechthoudt is het bijdrukken van dollars die de rest van de wereld verplicht moet accepteren. Dit pyramidesysteem stuikt binnenkort in elkaar en dan kunnen wij er maar beter zo ver mogelijk vandaan blijven.

Het casino moet niet gereguleerd worden, maar ontmanteld.

Staking maandag

Verschillende politici, Bart Somers van Open VLD op kop, verklaren dat de door het ABVV opgezette staking van maandag “onverantwoord” is en tot economische problemen zal leiden.

Pardon? De financiële sector blijkt miljarden vergokt te hebben in een nauwelijks verhulde vorm van het pyramidespel. De verlamming van de regering door de communautaire ruziemakers heeft inmiddels een economische achterstand veroorzaakt ten opzichte van Nederland en Duitsland die ook al in de miljarden loopt.

En nu komen deze heren de werknemers bedreigen dat WIJ de economie in gevaar zouden brengen? Is er nog iemand die hierin trapt? Jarenlange 'verantwoorde' inleveringen worden door de politici en de financiële sector in enkele maanden weggegooid. En nu durven ze te komen zeggen dat we opnieuw moeten matigen? Zodat zij vervolgens vers geld hebben om te vergokken?

Zolang we geen verantwoordelijke regering hebben en zolang de financiële sector niet streng gereguleerd is, zou het onverantwoord naïef zijn mochten de werknemers nu opnieuw loonmatigingen slikken.

VS versus islam - reacties

Ik stuurde mijn vorige post ook naar Indymedia.

De reacties, die tot mijn verbazing focusten op 1 zin tussen haakjes in de allerlaatste alinea, zijn te lezen op: http://www.indymedia.be/en/node/29371

Anti-moslim versus Anti-lekenstaat? Een poging tot progressieve consensus

In De Morgen en op Indymedia is het de laatste dagen weer oorlog tussen de 'multiculturelen' en de 'vrijzinnigen'. Naomi Wolf en Walter Pauli staan pal voor de godsdienstvrijheid, Van Istendael en Barnard verdedigen de seculiere staat. Allemaal prima, maar moet het echt zo karikaturaal? Hebben we echt nood aan een debat waarin je blijkbaar ofwel islamieten nazi's en antisemieten moet noemen, ofwel de islam of het Amerikaanse model van '(godsdienst)vrijheid, blijheid' moet verheerlijken? Kunnen we even de loopgraven verlaten en enige progressieve 'common sense' nastreven? Een pragmatische en eerlijke consensus lijkt mij het volgende.

Neoconservatieven (Cheney, Bush, en dichter bij huis Geert Wilders of Mia Doornaert) proberen moslims over heel de wereld te criminaliseren en een nieuwe godsdienstoorlog te ontketenen. Hoe meer mensen zich met een godsdienst gaan vereenzelvigen, hoe beter voor deze lui. Ze willen een duidelijke polarisatie tussen christenen en moslims. Een juiste reactie lijkt me: de moslimwereld verdedigen tegen de neoconservatieve aanval, en begrip hebben voor hun protest, maar zonder in deze polarisatie tussen religies mee te gaan. Door maatschappelijke identiteit te koppelen aan geloof, speel je enkel mee in het spel van Bush versus Bin Laden.

Allochtonen uit moslimlanden hebben het moeilijk in onze maatschappij. Veel kritiek op de islam is verdoken racisme. Maar dat betekent nog niet dat elke kritiek op de manier waarop vele moslimmannen zich opstellen, racistisch is. Anders zijn we even karikaturaal bezig als de Benno Barnards die elke aanklacht tegen Israel als antisemitisch bestempelen.

Er schort iets aan de vrouwenrechten in de meeste islamlanden en -gemeenschappen. Wie enig respect heeft voor de Verklaring van de Rechten van de Mens, moet dat toegeven. De vraag is hoe je daar iets aan kan doen. Frontale aanvallen op "De Islam" zijn contraproductief, maar lofzangen op de hoofddoek ook. Hoe is dat bij ons gegaan? Katholieke vrouwen, die in de jaren 1950 in veel gevallen nog in een vergelijkbare situatie zaten als vele moslimvrouwen nu, hebben zichzelf ontvoogd toen ze gingen werken vanaf de jaren zestig. Alles wat de moslima bevestigt als moderne, werkende, zelfstandige vrouw is van levensbelang.

Terwijl alle allochtone vrouwen steun verdienen vanwege de kwetsbare positie waarin ze zitten, verdienen ze niet allemaal om tot rolmodel gebombardeerd te worden. Laten we even op lange termijn denken voor we enerzijds de onderdrukte sloor, of anderzijds de hoofddoekdraagster die zich lekker rebels met de islam gaat identificeren tot icoon uitroepen. Het zijn integendeel de geëmancipeerde (ex-)moslima's, die zich vaak met veel moeite onttrokken hebben aan allerlei religieuze geboden, die de meeste bewondering verdienen. Een Bettina Geysen, die ostentatief met een hoofddoek gaat rondlopen, dat is een slag in het gezicht van de vele moslimmeisjes in ons land die aan de vaak verstikkende tradities trachten te ontsnappen en die het meest onze hulp en sympathie verdienen.

Zowel 'godsdienstvrjheid' als 'scheiding van kerk en staat' zijn allebei lovenswaardige idealen. Los van het ideologische debat, is het goed om even te kijken wat een nadruk op 'godsdienstvrijheid' versus een nadruk op 'scheiding kerk en staat' in de praktijk oplevert.

Het Angelsaksische model van vrijheid van godsdiensten om zich in het openbare leven te mengen, leidt in de praktijk tot hele enge dingen. Sinds wanneer is het Amerikaanse multi-religieuze lappendeken het utopia dat wij moeten nastreven? Het is de grimmige wereld van TV-predikanten, Scientology, aanslagen op abortusklinieken en Creationisme op school. De invloed van godsdiensten op het openbare leven is er inmiddels zo groot, dat het de politiek voor een groot deel overheerst. Wat dat oplevert, hebben we de voorbije acht jaar gezien.

Het Europees-continentale model van scheiding kerk en staat wordt het best belichaamd door de Franse "état laïque". Moslimorganisaties kunnen zich in Frankrijk in alle vrijheid uiten, maar zij kennen wel hun plaats in de maatschappij. Zij hebben dan ook vaak het voortouw genomen om moslims op te roepen zich niet te laten meeslepen in de polarisatie, bijvoorbeeld toen de Allahcartoons gepubliceerd werden.

Of neem een voorbeeld hier in België. In België stelde het katholieke onderwijs zich het laatste decennium vrij gematigd en tolerant op. Toen keurde Frank Vandenbroucke vorig jaar het decreet goed dat katholieke scholen op volledig dezelfde voet zet als het neutrale onderwijs. Prompt kondigde het katholiek onderwijs aan dat het tijd was om het eigen profiel te verscherpen, en om homoseksuele en ongelovige leraren te gaan screenen en weren. Godsdienstvrijheid is dus prima zolang het duidelijk is dat godsdienst een privézaak is die beschermd wordt maar geen recht heeft zichzelf als openbare zaak voor te stellen.

Kortom, laten we ons vooral niet meeslepen in de polarisatie van de anti-moslim, noch de anti-lekenstaat-profeten. Concrete maatregelen (bvb. quota) eisen om allochtonen te laten deelnemen aan het arbeidsproces, afstand nemen van elke steun aan de Amerikaanse oorlog tegen de moslimwereld (dus weg uit Afghanistan), maar anderzijds respect eisen van iedereen voor het neutrale karakter van de overheid (vb. geen hoofddoek aan het loket, geen kruisbeeld in de rechtszaal) lijkt me de juiste progressieve conclusie.